Meme işaretleme nedir?

Meme koruyucu cerrahi (MKC), cerrahın bütün meme dokusunu değil de, sadece meme kanserinin olduğu bölgeyi operasyon ile çıkardığı bir işlemdir. Ancak bazı MKC operasyonlarında cerrah, lezyonu muayene ile hissedememesinden dolayı doğrudan çıkaramaz, meme işaretleme yardımıyla radyolog kooperasyonuna ihtiyaç duyar.

Meme işaretleme ise, memeden çıkarılması gereken, kötü huylu olduğu bilinen veya kuşku duyulan lezyonun operasyon sırasında bulunmasına yardımcı olmak amacıyla meme içerisine ince tel veya radyoaktif madde yerleştirilerek gösterilme işlemidir. Tel ya da radyoaktif madde, rehberlik için deneyimli bir radyolog tarafından bir görüntüleme cihazı (mamografi, ultrason ya da MR gibi) kullanılarak yerleştirilir.

Fizik muayene sırasında tüm meme anormallikleri hissedilemez. Bazı anormallikler yalnızca mamografide, ultrasonda veya MRG'de görülebilir; bu lezyonlar küçüktürler veya dokuların derinlerinde bulunurlar. Bu nedenle, tel veya radyoaktif madde uzman radyolog tarafından yerleştirildikten sonra cerrahınıza ilgili alanı ameliyat sırasında bulmada yardımcı olmak için bir rehber görevi görür.

Ameliyat gününde, cerrahi prosedürden hemen önce radyoloji departmanında, lezyonun görüntülendiği aynı yöntem eşliğinde bir tel yerleştirilir. Telin ucundaki kanca çoğunlukla tek yönlüdür; ilerleyebilir ama geri çıkarılamaz. Ameliyat öncesi yapılmasının nedeni, meme içerisinde hareket ederek yerdeğiştirme ihtimalinin en aza indirilmesidir. Örneğin bir gün önce yapılırsa, hasta hareketi ile tel ilerleyebilir.

Radyoaktif madde ile işaretlemede  (ROLL) ise, lezyondan bir gün önce yapılması operasyon başarısına etki etmez. Bir gün önce yapılabilmesi, randevu organizasyonunda büyük kolaylık sağlar. Kullanılan madde radyoaktif olmasına rağmen, sadece çok az miktarda radyoaktif etkiye sahiptir. Tel yerleştirilmesi yerine, meme içerisine az miktarda radyoaktif madde enjekte edilir.

Bu işlem, sadece mamografide izlenebilen lezyonların çıkarılması için uygulanır. Mamografi cihazında veya yüzüstü uzanacağınız özel bir masa üzerine yatan mamografi rehberliği kullanılarak gerçekleştirilir. Radyolog lezyonu ve giriş açısını belirledikten sonra, radyoloji teknisyeni, sizin için en rahat olan bir pozisyona girmenize ve memedeki masadaki bir deliğe yönlendirmenize yardımcı olacaktır. Daha sonra meme, sadece hastalıkı bölgenin izlenebileceği aparatlar sayesinde mamografiyle sıkıştırılır ve ilgilendirilen alanı bulmak için bir dizi mamografi elde edilir.

Daha sonra memenize lokal anestetik enjekte edilir ve biyopsiyi yönlendirmek için ek görüntüler elde edilir. Radyolog, iğneyi memeye yerleştirir veya kontrast madde ile karıştırılmış radyoaktif maddeyi enjekte ettikten sonra ve bu alanın mamografi görüntüsünü alır. Tel iğne ucu veya kontrast madde eğer doğru yerde ise kanca ucu çıkarılarak meme içerisinde bırakılır. Çoğu zaman, cerrahı yönlendirmek için iki pozisyonlu mamografi çekimi yapılır. Daha sonra bu alan kapatılarak ameliyata yönlendirilirsiniz.

Ultrasonografi eşliğinde işaretleme sırasında telin (ok başı) lezyon içerisinde ilerletilmesi.

Bu işlem, radyoloji hekiminin ultrason kılavuzluğunu ile, siz sırtüstü bir masada yatarken gerçekleştirilir. Lezyon alanı bulundurktan sonra radyolog antiseptik ile cildinizi temizleyecek ve meme içerisine lokal anestetik enjekte edecektir. Radyolog hastalıklı alana teli yerleştirerek/radyoaktif maddeyi enjekte ederek işlem sonlandırılır.

MR cihazı ve kompresyon plakalarına sahip MR sarmalı

Bu işlem, sadece manyetik rezonans görüntülemede izlenebilen lezyonların çıkarılması için uygulanır. MR çekimi sonrasında özel sıkıştırıcı plakaları olan sarmallar aracılığıyla elle veya bilgisayar yardımı ile gerçekleştirilebilir. MR rehberliğinde yapılacak işaretlemede, MR görüntüsünde artefakt yapmaması için titanyum alaşımlı tel kullanım zorunluluğu vardır.

Radyolog lezyonu ve giriş yerini belirledikten sonra, memenize lokal anestetik enjekte edilir ve kılavuz iğne/tel yerleştirilir. ROLL'de ise radyoaktif madde ile karıştırılmış MR kontrast madde kullanılır. Doğru lokalizasyonu teyid etmek için ek MR görüntüleri elde edilir. Tel iğne ucu veya kontrast madde eğer doğru yerde ise kanca ucu çıkarılarak meme içerisinde bırakılır. Daha sonra bu alan kapatılarak ameliyata yönlendirilirsiniz.

MR işaretlemede kontrol için alınan görüntüde lezyon ve telin doğru konumu

MR rehberliğindeki işlemler, özel bir sarmal gerektirdiği ve deneyimli radyologların azlığı nedeni ile ulaşılması zor ve maliyetli işlemlerdir.

Radyoaktif madde kullanılarak gerçekleştirilen MR eşliğinde yapılan ROLL işlemi ilk defa ülkemizde yapılmıştır.

 

 

Bu sorunun kesin bir cevabı yok. Önemli olan, tedavi yapılan merkezin hangi yöntemde uzmanlaşmış olduğudur.  Farklı çalışmalarda özellikler ROLL tetkikinin daha kolay, uygulanabilir ve daha az sağlam doku çıkardığı gösterilmiş olsa da, çok merkezli çalışmalarda istatistiksel anlamlı fark olmadığı vurgulanmaktadır. Ancak ROLL tetkikinde zaman kullanım rahatlığı, hasta konforu gibi avantajlar ön plana çıkmaktadır.

Ancak ülkemizde henüz kullanılmayan radyoaktif çekirdek ile yapılan çalışmalarda tel yönteminden daha başarılı olduğu belirtilmektedir.

  • Bazı kadınlar lokal anestezik için allerjik olabilir, ancak bu nadirdir. Küçük yan etkiler görülebilir.
  • MR işaretleme sırasında damar içine verilen gadolinyum kontrast madde enjeksiyonu alerjik reaksiyona neden olabilir.
  • İşaretleme telinin kancası, yerleştirildikten sonra ve cerrahiye başlamadan önce hareket edebilir; bu da ameliyatın doğruluğunu azaltır.
  • Tel parçası, telin yanlışlıkla kırpılmasına veya parçalanmasına bağlı olarak meme içerisinde kalabilir. Bu komplikasyon nadiren gelişir. Birçok operasyonda rutin olarak kullanılan cerrahi klipslerle aynı malzemeden yapıldığı için sorun oluşturmaz. Kalan parça büyük ise ikinci bir işaretleme ile çıkarılabilir.
  • Telin yerinden çıkması da nadir görülen bir komplikasyondur. Bunun nedeni genellikle memenin ağırlıklı olarak tel kancası için zayıf bir kavrama sağlayan yağlı dokudan oluşmasıdır. Telin yerdeğiştirmesine bağlı komplikasyonları azaltmak için tel sabitlendikten sonra üzerine baskı yapmayın.
  • Radyoaktif madde enjekte edildikten sonra meme kanalları içerisine geçerse meme içerisine dağılabilir. Bunun anlaşılabilmesi için işaretleme sonrasında mamografi/MR görüntüleri elde edilir. Ameliyat öncesi de mutlaka gamma prob yardımı ile radyoaktif madde kontrolü yapılır. Kanal içerisinde dağılma saptanırsa işaretleme işlemi tekrar tel yardımı ile gerçekleştirilir.

 

No Comments Yet.

Leave a comment

error: Content is protected !!