Meme tomosentez nedir?

Altın standart olarak uygulanan klasik mamografi, 40 yaş üstü kadınlarda temel tarama ve tanı yöntemidir. Ancak üç boyutlu meme dokusunun iki boyutlu bir görüntü düzlemine aktarılması, üst üste gelen anatomik meme dokusunun şüpheli lezyonları gizlemesine veya onları taklit etmesine neden olabilmektedir. Meme tomosentez sayesinde, yoğun meme parankim yapısına sahip kadınlarda farklı açılardan elde edilen ve farklı derinlik tabakaları halinde oluşturulan görüntülerle meme dokusu incelenebilmektedir. Bu şekilde uygulanan ve üç boyutlu mamografi olarak adlandırılan tomosentez görüntüleri ile olası şüpheli lezyon şekil, boyut ve lokalizasyonları daha doğru olarak belirlenebilmekte ve üst üste binen dokuların neden olduğu yanıltıcı bulgular önlenebilmektedir.

Mamografi, günümüzde meme kanseri için en iyi tarama yöntemi iken, tüm meme kanserlerini tespit edememektedir. Meme tomosentezi, standart mamografinin bazı engellerini aşmada bize yardımcıdır ancak tüm görüntüleme tesislerinde henüz mevcut değildir.

Meme tomosentezi, memenin röntgen görüntülerini üç boyutlu görüntü haline dönüştürmek için düşük dozlu bir x-ışını tüpü, ışın dedektörü ve bir bilgisayar sistemi kullanır. Meme tomosentezinde, x-ışını tüpü yay şeklinde bir aks düzleminde hareket ederek, her memenin birden fazla ardışık görüntüsünü elde edecek düşük dozda x ışını yayımlar. Normal mamografiden daha düşük görüntü kalitesine sahip bu dijital görüntüler daha sonra bir bilgisayar tarafından üç boyutlu görüntüler kümesine yeniden yapılandırılır veya "sentezlenir". Üç boyutlu görüntüler ise ister farklı tabakalar sayesinde, istenirse üç boyutlu modelleme ile tüm meme görüntülenecek şekilde incelenebilir.

Meme tomosentezi çalışma prensibi

Meme tomosentez, belirti vermeyen kadınlarda erken meme kanseri tespiti için yapılan bir test olan mamografi taramalarında kullanılabilir. 40 yaş üzeri tüm kadınlarda kullanılabilir. Tomosentez ile yapılan taramalarda, farklı meme yoğunluklarındaki kadınlarda yanlış pozitiflik oranlarını ve doğruluğu artırdığı gösterilmiştir.

Tomosentezin en büyük katkısı ise, yoğun meme dokusuna sahip kadınlarda saptanan lezyon sıklığında artıştır. Meme dokusu yoğun olmayan kadınlarda da tomosentez kullanıldığında, kanser saptamasının anlamlı derecede daha iyi olduğu ve yanlış pozitif bulguların daha az olduğu gösterilmiştir. Ancak ek radyasyon dozu maruziyeti olduğu için, uygulamanın katkısının daha fazla olduğu yoğun meme yapısına ait kadınlarda kullanımı önerilir. 

Ayrıca tomosentez, mamografinin bulgu vermediği ve şikayeti bulunan kadınlarda, rutin mamografi sonrasında çekim sürecine eklenerek de kullanılabilmektedir. Bunun için radyoloğunuz öncelikle normal mamografinizi değerlendirmelidir. Değerlendirme sonrasında, şikayetlerinizi açıklayıcı bulgu tespit edilemiyor ve tomosentezin fayda sağlayacağını düşünülüyorsa size ek çekim olarak tomosentez önerebilir.

Menstrüel çağda iseniz, tanısal mamogram randevunuza menstürasyon döneminizin başlangıcından bir hafta sonra başlamak en iyisidir. Göğüsler bu dönemde daha az duyarlı olacak ve görüntüleri almak için 2 tabaka arasında basıldığında birkaç saniye rahatsızlık hissedeceksiniz.

Randevunuzun yapıldığı gün hiçbir deodorant, parfüm, losyon veya talk pudrası kullanmayın, çünkü bu maddeler mamografinizde küçük kireçlenmeler gibi görünerek yanıltıcı olabilir. İki parçalı bir kıyafet giyin, böylece sadece belinizden soyulmanız yeterlidir. Size mamografi çekimi için önlük verilecektir.

Önceki mamografilerle karşılaştırılabilmeleri için hazırlamış olduğunuz mamografileri beraberinizde randevunuza getirin. Bu sayede normal gibi değerlendirilebilecek ufak değişiklerin dahi tanınmasına yardımcı olacaksınız.

Öncelikle bir teknisyen size mamografi prosedürünü açıklayacak ve ‘Önceden çekilmiş mamografiniz var mı?’, ‘Aile öykünüz, bilinen meme hastalığınız var mı?’ gibi hekimi bilgilendirecek sorular soracaktır. Daha sonra göğüsleriniz, iki özel pleksiglas tabaka arasına yerleştirilecek ve röntgen ışını alınırken birkaç saniye boyunca plakalar arasında makine tarafından sabitlenecektir.

Mamografi ve sıkıştırma, özel olarak eğitilmiş bir tıbbi görüntüleme teknisyeni tarafından gerçekleştirilir. Sıkıştırma rahatsızlık / (belki de) acı verebilir, ancak saniyeler sürer. Sıkıştırma olmaksızın, görüntü bulanıklaşır ve bu da olası anormallik görülmesini zorlaştırır. Sıkıştırma, mamografi için gerekli radyasyon miktarını da belirgin olarak azaltacaktır.

Çekim başladıktan sonra cihazdan çekim süresince çıkacak olan bir uyarı sesi duyacaksınız ve mamografi cihazının üst tarafındaki hareketli parçası bir yay ekseninde yaklaşık 5 saniye süresince hareket edecektir. Çekim bittiğinde sıkıştırıcı tabaka memenizden ayrılacak ve baskıyı bitirecektir.

Standart tanı mamografisi yaklaşık olarak 10 dakika sürer. Bazen daha uzun süren ekstra görüntüleme yapılır. Göğüs implantlarınız varsa, net görüntülerin çekilmesini sağlamak için daha fazla zaman gerektirmesi nedeniyle mamografi daha uzun sürebilecektir.

Tüm röntgen ışınları gibi, mamografi çekimi sizi biraz radyasyona maruz bırakır, ancak sadece küçük bir miktar. Bilim adamları, meme kanserine neden olabilcek mamogramın 25.000 çekimde 1’den az olduğunu varsaymaktadır.

Bu risk, göğüs kanserinin erken tespiti ve hastalıktan ölüm oranını önemli ölçüde azaltılmasının yanında çok küçüktür. Birleşik Krallık Sağlık Koruma Ajansı, tek bir mamografi muayenesinden bir yaşam süresince ek bir kanser gelişme riskini düşük risk aralığında tahmin etmektedir: 1/100.000 – 1/10.000 (kaynak). Bir mamogram nedeniyle gerçekleşen kanser gelişme riski, 1 yılda doğadaki arka plan radyasyona maruz kalmanın oluşturacağı kanser gelişim riskinden daha büyük değildir.

Meme tomosentezde uygulanan radyasyon miktarı, meme yoğunluğuna göre değişmekle birlikte yaklaşık olarak tek poz mamografiye eşittir. Rutin mamografi çekimine tomosentez eklendiğinde, dozu %50 arttırdığını düşünebilirsiniz.

Son dönemde firmalar yeni modelleme sistemleri üzerinde çalışmaktadır. Yeni FDA onayı almış bir sistemde, 2 boyutlu ve yüksek kaliteli mamografi görüntüleri tomosentez görüntülerinden yazılım ile oluşturulmakta ve bu sayede 2 boyutlu tek plan mamografi görüntüsü alınmamaktadır. Bu sayede tomosentez çekimi ek doz yükü oluşturmamaktadır. 

 

No Comments Yet.

Leave a comment

error: Content is protected !!