Mamografi hakkında merak ettikleriniz

Basitçe tanısal mamografi göğüslerin, tıpkı akciğer grafisinde olduğu gibi röntgen yöntemi kullanılarak görüntülenmesidir. Bir veya her iki göğüste, kitlesel şişkinlik, hassasiyet, ağrı veya meme başı akıntısı gibi şikayetler farkedince yaşça uygun kadın/erkeklerde gerçekleştirilir.

Mamografide farklı sonuçlar elde edilebilir. Bu değişikliklerin benign (iyi huylu) olup olmadığını belirterek, iyi huylu ise tedaviye gerek yoktur sonucuna ulaşılabileceği gibi meme kanseri (malign) açısından kuşkulu olgularda ek tetkiklere ihtiyaç duyulabilir.

Her meme iki kraniokaudal (yukarıdan aşağıya) ve mediolateral oblik (yatay) planlarda ikişer kez görüntülenir. Birden fazla açıdan görüntülerin alınması, tetkikin 2 boyutlu olması nedeni ile, meme dokusunun gizleyeceği lezyonları görünür hale getirmeyi veya yalancı lezyon görüntülerinin engellenmesini amaçlar.

Tarama mamografisi, şikayeti olmayan 40 yaş üstü kadınlarda herhangi bir bulgu ortaya çıkmadan meme kanserini saptayarak meme kanserinden ölümlerin azaltılmasını amaçlamaktadır. 1980li yıllardan beri yapılan tarama çalışmalarında mamografi,  meme kanserine bağlı ölümleri %25- 30 oranında azalttığı gösterilmiş tek görüntüleme yöntemidir.

Tarama programının amacı, meme kanserinde mortalite oranlarının düşürülmesi ve ortalama yaşam süresini uzatılmasıdır. Mamografik tarama ile meme kanserinin vücuda yayılım göstermeden daha erken evrede tespit edilebileceği ve yakalanan kanserlerin evre ve derecelerinin normal popülasyona göre daha düşük olduğu gösterilmiştir.

Meme kanseri tanısında pek çok görüntüleme yöntemi kullanılabilmekle birlikte tarama amaçlı en etkin görüntüleme yöntemi olarak halen mamografi kabul edilmektedir.

Amerikan Kanser Cemiyeti (American Cancer Society, ACS), 2003 yılında yayınladığı kılavuzda 40 yaşında mamografi taramasının başlanmasını ve yılda bir kez yapılmasını önermekteydi. ACS’nin 2015 yılındaki  yeni kılavuzunda mamografi çekilmesi için başlama yaşının 45 olması önerildi. ACS tarafından 45-54 yaşları arası yıllık mamografi, 55 ve üstü yaşlar için de iki yılda bir mamografi yapılması önerilmektedir.

Türk Radyoloji Derneği’nin gerçekleştirdiği ülkemizde yapılan tek çalışmaya göre Türkiye’de meme kanserlerinin %50‘sinin 50 yaşın altında bulunduğunu, bu nedenle kadınların 40 yaşından en az 70 yaşına kadar yılda bir mamografi ile taranmaları gerektiğini bildiriyor. Bu nedenle Türkiye’de belirlenen tarama programı 40-69 yaş arasındaki tüm kadınlarda, iki yılda bir uygulanmak suretiyle her iki meme için ikişer pozluk çekim şeklinde düzenlenmiştir (*).

Menstrüel çağda iseniz, tanısal mamogram randevunuza menstürasyon döneminizin başlangıcından bir hafta sonra başlamak en iyisidir. Göğüsler bu dönemde daha az duyarlı olacak ve görüntüleri almak için 2 tabaka arasında basıldığında birkaç saniye rahatsızlık hissedeceksiniz.

Randevunuzun yapıldığı gün hiçbir deodorant, parfüm, losyon veya talk pudrası kullanmayın, çünkü bu maddeler mamografinizde küçük kireçlenmeler gibi görünerek yanıltıcı olabilir. İki parçalı bir kıyafet giyin, böylece sadece belinizden soyulmanız yeterlidir. Size mamografi çekimi için önlük verilecektir.

Önceki mamografilerle karşılaştırılabilmeleri için hazırlamış olduğunuz mamografileri beraberinizde randevunuza getirin. Bu sayede normal gibi değerlendirilebilecek ufak değişiklerin dahi tanınmasına yardımcı olacaksınız.

Öncelikle bir teknisyen size mamografi prosedürünü açıklayacak ve ‘Önceden çekilmiş mamografiniz var mı?’, ‘Aile öykünüz, bilinen meme hastalığınız var mı?’ gibi hekimi bilgilendirecek sorular soracaktır. Daha sonra göğüsleriniz, iki özel pleksiglas tabaka arasına yerleştirilecek ve röntgen ışını alınırken birkaç saniye boyunca plakalar arasında makine tarafından sabitlenecektir.

Mamografi ve sıkıştırma, özel olarak eğitilmiş bir tıbbi görüntüleme teknisyeni tarafından gerçekleştirilir. Sıkıştırma rahatsızlık / (belki de) acı verebilir, ancak saniyeler sürer. Sıkıştırma olmaksızın, görüntü bulanıklaşır ve bu da olası anormallik görülmesini zorlaştırır. Sıkıştırma, mamografi için gerekli radyasyon miktarını da belirgin olarak azaltacaktır.

Standart tanı mamografisi yaklaşık olarak 10 dakika sürer. Bazen daha uzun süren ekstra görüntüleme yapılır. Göğüs implantlarınız varsa, net görüntülerin çekilmesini sağlamak için daha fazla zaman gerektirmesi nedeniyle mamografi daha uzun sürebilecektir.

Tüm röntgen ışınları gibi, mamografi çekimi sizi biraz radyasyona maruz bırakır, ancak sadece küçük bir miktar. Bilim adamları, meme kanserine neden olabilcek mamogramın 25.000 çekimde 1’den az olduğunu varsaymaktadır.

Bu risk, göğüs kanserinin erken tespiti ve hastalıktan ölüm oranını önemli ölçüde azaltılmasının yanında çok küçüktür. Birleşik Krallık Sağlık Koruma Ajansı, tek bir mamografi muayenesinden bir yaşam süresince ek bir kanser gelişme riskini düşük risk aralığında tahmin etmektedir: 1/100.000 – 1/10.000 (kaynak). Bir mamogram nedeniyle gerçekleşen kanser gelişme riski, 1 yılda doğadaki arka plan radyasyona maruz kalmanın oluşturacağı kanser gelişim riskinden daha büyük değildir.

Göğüs implantları kullanıyorsanız, implantta çok küçük de olsa hasar riski vardır.

Mamografinin yararları bu riskin çok üzerindedir. Birden fazla bilimsel çalışma, meme kanserinin erken tanı ve tedavisinin hayat kurtarabileceğine dair çok sayıda kanıt sağlamıştır.

Ayrıca birçok vakada, yayılım özelliği geliştirmeden önce kanserin saptanmasında altın standart olarak mamografinin kullanımı ispatlanmıştır.

Erken teşhis, bir kanserin başarıyla tedavi edilme olasılığını artırır ve genellikle daha fazla tedavi seçeneği sağlar.

Mamografi, uzman radyolog tarafından değerlendirilir. Tanısal mamografi üzerine özelleşmiş merkezlerde, güçlükle ayırt edilebilecek bulguları daha belirgin olarak ortaya koyabilecek veya hastalığı taklik edici normal görüntüleri azaltabilmek amacıyla spot veya magnifikasyon mamografisi gibi ek çekimler gerçekleştirilebilir. Bu tetkikler sayesinde gereksiz ek tetkik ve biyopsilerden kaçınılabileceği gibi, daha uygun ek tetkikler de organize edilebilecektir.

Ek tetkikler sadece gerekli (küçük) bölgeye uygulanacağı için radyasyon etkisi çok azdır.

Ayrıca tüm dünyada yaygın olarak belirli merkezlerde uygulanan tomosentez mamografi gibi 3-Boyutlu görüntüleme tetkikleri de, görüntüleme yeteneğini düşüren yoğun meme dokularının incelenmesinde büyük avantaj sağlayacaktır.

Sonuç olarak, ikincil bakı sonografi ve meme MR görüntüleme de lezyon risk gruplarına mamografi raporunda önerilebilecek tetkikler arasındadır.

Spot kompresyon grafisi

Uygulanan spot kompresyon grafisinde yapısal bozulma net izlenebiliyor.

(*Görseldeki cihaz Hologic - Selenia)

 

No Comments Yet.

Leave a comment

error: Content is protected !!